مثل علم به آنكه ما را سيرى و گرسنگى است - و ناميده مىشود اين قسم را ضروريات . « يا استفاضهء صحيحه است » و او شهرت است ؛ و مراد به او تواتر مفيد از براى يقين است . « يا صحّت تجربهء قديمه است » و او علومى است كه ثابت شود به تجارب ، مثل اسهال سقمونيا . و تقييد كردن تجربه به قديمه از براى آن است كه تجربه مفيد نيست علم را يك بار يا دو بار يا چند بار قليل . الدرجة الثانية : علم خفيّ ينبت في الأسرار الطاهرة من الأبرار الزاكية بماء الرياضة الخالصة ، و يظهر في الأنفاس الصادقة لأهل الهمّة العالية في الأحايين الخالية للأسماع الصاحية ؛ و هو علم يظهر الغائب ، و يغيّب الشاهد ، و يشير إلى الجمع . اين علم ميراث عمل است و ناميده مىشود اين علم را علم وراثت ؛ از براى قول پيغمبر عليه السّلام كه : « من عمل بما علم ورّثه اللّه علم ما لم يعلم » « 1 » ؛ و همانا او نسبت به علوم دراست مخفى است ؛ « 2 » و به درستى كه او خفىّ است از اصحاب دراست از اهل علوم درجهء اولى ، و اگرچه به نسبت به اهلش اجلى است از علوم دراست . و تشبيه كرد او را به زرع ، پس استعاره كرد از براى او نبات را ؛ و تشبيه كرد اسرارى كه او محلّ اوست به اراضى ، پس گفت : « ينبت في الأسرار الطاهرة » يعنى قلوب صافيه از كدورتهاى صفات نفس و اقذار طبايع و ادناس علايق و عوايق . ( و ) « من الأبرار الزاكية » صفت است از براى اسرار ؛ يعنى اسرارى كه بوده

--> ( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 68 ، ص 363 ؛ ج 92 ، ص 172 و حلية الأولياء ، ج 10 ، ص 15 . ( 2 ) . اصل : - و همانا او نسبت به علوم دراست مخفى است .